Tiel,
17
juni
2013
|
12:45
Europe/Amsterdam

Dunk: Weet BKR te weinig van ons?

Samenvatting

Een mooi huis op het oog, maar net iets te duur? Mondje dicht tegen de bank over je oude studieschuld of over de betalingsachterstand bij je huurbaas. Het Bureau Krediet Registratie houdt deze schulden niet bij en dus weet de bank van niets.

Wie een krediet of lening afsluit boven de 500 euro of een betalingsachterstand heeft van meer dan drie maanden krijgt een notering bij het BKR – dat is van belang bij de beoordeling van elke volgende lening. Kredietverstrekkers zijn verplicht om deze gegevens aan het BKR te melden. Circa 9 miljoen Nederlanders staan geregistreerd.

In de media

Dunk: Weet BKR te weinig over ons?

13
jun
2013
www.unie.nl

Geplaatst op 13 juni 2013 door Stijn Postema op Dunk
 

Een mooi huis op het oog, maar net iets te duur? Mondje dicht tegen de bank over je oude studieschuld of over de betalingsachterstand bij je huurbaas. Het Bureau Krediet Registratie houdt deze schulden niet bij en dus weet de bank van niets.

Wie een krediet of lening afsluit boven de 500 euro of een betalingsachterstand heeft van meer dan drie maanden krijgt een notering bij het BKR – dat is van belang bij de beoordeling van elke volgende lening. Kredietverstrekkers zijn verplicht om deze gegevens aan het BKR te melden. Circa 9 miljoen Nederlanders staan geregistreerd.

Toch heeft het BKR slechts zicht op een klein deel van de schulden. Want dit staat niet geregistreerd:

  • hypotheekschulden
  • studieschulden
  • betalingsachterstanden bij energieleveranciers, zorgverzekeraars en telecombedrijven
  • huurachterstanden
  • belastingschulden
  • buitenlandse schulden
  • leningen bij familie

Daarmee blijft 80 procent van de Nederlandse schulden onder de radar van het BKR. Toch is het BKR de primaire bron voor kredietverstrekkers (zoals banken) om te beoordelen of iemand in aanmerking komt voor een lening. Hebben kredietverstrekkers wel iets aan een instituut dat maar zo weinig van ons weet? En kan het BKR met de huidige kennis burgers beschermen tegen het aangaan van te hoge leningen?

Ruimte voor fraudeurs
“Het Bureau Krediet Registratie heeft zicht op twintig procent van de schulden in Nederland,” bekent BKR-woordvoerder Peter Hermsen. Het BKR werd in 1965 opgericht door het financiële bedrijfsleven om overkreditering en problematische schulden bij consumenten te voorkomen. Toen ging het vooral om consumptief krediet en betalingsachterstanden op hypotheken. “Inmiddels hebben de schulden zich uitgebreid naar andere sectoren,” zegt Hermsen. “Als je die niet registreert, worden ze steeds minder zichtbaar. Het huidige registratiesysteem laat ruimte voor fraudeurs.”

Geen goed advies
Banken weten dat het BKR slechts beperkt inzicht heeft in de financiële huishouding van mensen. Een bank die overweegt om een klant hypotheek te verstrekken, zal daarom naast een BKR-check altijd vragen naar diens maandelijkse lasten en schulden. Maar deze informatie kan door de aanvrager gemakkelijk worden verzwegen, ook al is dat feitelijk frauduleus. “Als de klant informatie niet eerlijk opgeeft, is het voor ons lastig,” geeft Rabobank-woordvoerder Kees Nanninga toe. “Zonder het hele financiële plaatje, kunnen we eigenlijk geen goed advies geven over bijvoorbeeld de hypotheek.”

In de problemen
Om die reden wil het BKR ook alle andere schulden en betalingsachterstanden – met uitzondering van leningen bij familieleden – gaan registreren. “Te beginnen met de energie en de huur,” zegt Hermsen. “Als iemand een huurachterstand van een half jaar heeft, mag je aannemen dat hij behoorlijk in de problemen zit. In zo’n situatie kan iemand denken: ik vraag een lening aan om de huurachterstand weg te werken. Zo stapelen de schulden zich op.”

Lobby
De lobby voor een betere registratie van schulden groeit. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), De Nederlandse Vereniging voor schuldhulpverlening (NVVK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Leger des Heils, Energie Nederland en Aedes (vereniging van woningcorporaties) spraken eerder deze wens uit. Zij zien een centraal systeem waarin alle schulden en betalingsachterstanden geregistreerd staan als de beste oplossing om problematische schulden te voorkomen.

Blauwe ogen
Ook de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is voorstander van een beter registratiesysteem. “Als iemand een huurachterstand heeft, kan een bank dat niet zien,” zegt AFM-woordvoerder Imre de Roo. “In zo’n geval moet je als bank iemand op z’n blauwe ogen vertrouwen.” En dat is niet altijd verstandig. Als toezichthouder eist de AFM dat consumenten worden beschermd tegen grote betalingsrisico’s en dat banken zorgen dat consumenten niet een te hoge hypotheek afsluiten. Maar als banken onvoldoende informatie hebben om een goed oordeel te vormen, is het lastig toezicht houden. “Dus ja, wij juichen het toe als het systeem wordt uitgebreid,” aldus De Roo.

Privacybezwaren
De roep om betere registratie is niet nieuw. Al sinds 2008 worden plannen gemaakt om een centraal registratiesysteem voor schulden in te voeren, maar telkens blijkt het ontwerp de privacyregels van burgers te veel te schenden. Eerder dit jaar sneuvelde om die reden de invoering van een Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS). Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) vond dat de privacybezwaren te groot waren. Volgens het CBP heeft het LIS een stigmatiserend karakter waarbij de criteria voor registratie onvoldoende zijn onderbouwd.

Toch schuiven de bezwaren steeds verder naar de achtergrond, nu uit nieuwe cijfers blijkt dat steeds meer mensen in financiële problemen dreigen te raken. Uit recent onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat bijna een miljoen mensen het risico loopt op problematische schulden. Tussen de 370.000 en 530.000 huishoudens hebben al problematische schulden of zitten in een schuldhulpverleningstraject.

Kredietregistratie uitbreiden
Daarom schreef staatssecretaris Jetta Kleinsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid begin april in een brief aan de Tweede Kamer: "de aanpak van schuldenproblematiek is urgent (...) Ik zal aan de minister van Financiën vragen of het mogelijk is om de gegevens die opgenomen zijn in de kredietregistratie van het BKR uit te breiden." Uit de brief blijkt onder andere dat het de bedoeling is dat ook woningcorporaties en energieleveranciers inzage krijgen in het register van het BKR. Het College Bescherming Persoonsgegevens blijft erop wijzen dat de BKR-registratie in verhouding moet zijn met het probleem dat opgelost moet worden.

Daarmee lijkt het erop dat de lobby voor een uitgebreidere registratie de wind mee heeft. De kans is groot dat er wetgeving komt die bedrijven en overheidsinstellingen meer inzicht geeft in de financiële situatie van particulieren. Dat gaat hoe dan ook ten koste van de privacy. Tot die tijd is de kredietverstrekker afhankelijk van blauwe ogen; de consument van gezond verstand.